//  Wiedza
 

Nauka w całym życiu

Zarówno nauka formalna jak i nieformalna, incydentalna, oświatowa i tym podobne zawiera się w edukacji ustawicznej, która oznacza pobieranie wiedzy na okres całego życia człowieka. Ludzie mają możliwość nabycia swojego wykształcenia w różnego rodzaju szkołach oraz instytucjach pozaszkolnych. Dorośli ludzie cały czas wzbogacają swoje umiejętności, wiedzę, podnoszą swoje kwalifikacje zawodowe, zmieniają postawy życiowe i tym podobne. Cała działalność o charakterze wychowawczym oraz oświatowym której odbiorcami są ludzie dorosłych jest objęta edukacją ustawiczną. Jej celem jest przede wszystkim szeroko pojmowany rozwój osobowości człowieka, kształtowanie konkretnych talentów, uzdolnień, rozwijanie ogólnie postrzeganej sprawności umysłu. Jest to bardzo ważny element polskiego systemu oświaty, który zupełnie zmienia cały jej charakter. Dzięki edukacji ustawicznej człowiek ma możliwość wdrożenia w życie różnego rodzaju planowanych przez siebie zmian w swoim życiu (zwłaszcza, że najczęściej nie przynosi mu ono wystarczająco dużej satysfakcji). Edukacja ustawiczna zajmuje się doskonaleniem kwalifikacji człowieka przez całe jego życie, przygotowaniem ludzi młodych do kontynuowania nauki poprzez samorozwój, poszerzaniem oddziaływania wychowawczego w takich miejscach, jak instytucje społeczne, kulturalne, polityczne, gospodarcze i tym podobne. Edukacja ustawiczna działa w takich miejscach, jak kurs, szkoła dla pracujących, seminarium, szkolenie oraz inne.

Praktyka jako forma nauki

Powszechnie wiadomo, że prawdziwa nauka dzieli się na część praktyczną oraz teoretyczną. Sucha wiedza jest ważna (i dosyć łatwo ją nabyć), jednak to praktyka czyni z ucznia prawdziwego specjalistę. Co więcej najczęściej uczniowie podejmują ją dobrowolnie. Nauka poprzez praktykę nazywana jest edukacją nieformalną. Przez całe życie człowieka kształtują się nasze postawy, umiejętności, wartości oraz wiedza za pośrednictwem różnego rodzaju doświadczeń jakie nas spotykają. Ponadto otoczenie człowieka również ma na niego wpływ –chodzi tu o rodzinę, środowisko przyjaciół, współpracowników oraz przełożonych, rynku, miejsc rozrywek i tym podobnych. Mass media wywierają mniejszy, ale istotny wpływ na każdego człowieka, który ma z nimi związek (w dzisiejszych czasach to praktycznie każdy). Ze względu na istotny rozwój cywilizacyjny oraz technologiczny naszej planety znaczenie edukacji nieformalnej jest coraz bardziej istotny. Świat zmienia się w zatrważającym tempie dzięki komputerom oraz współczesnym środkom komunikacji. Dlatego informacje odnośnie nowych zjawisk są niezbędne, aby ludzie umieli sobie poradzić w aktualnej rzeczywistości. Edukacja nieformalna nie oznacza sztywnych zasad pobierania wiedzy, co jest jej największą zaletą –dzięki temu ludzie chętnie z niej korzystają, zwłaszcza że jest wyjątkowo przydatna. Młodzi ludzie najczęściej korzystają z edukacji nieformalnej w chwilach, w których nie są w szkole (edukacja formalna).

Idealne przygotowanie do szkoły

Instytucja o charakterze opiekuńczym oraz wychowawczym, w której przyjmowane są dzieci od trzeciego roku życia nazywana jest przedszkolem. To tam maleństwa są przygotowywane do rozpoczęcia swojej nauki w szkole podstawowej kilka lat później. To przedszkola są najlepszym miejscem, w którym dzieci mają możliwość najlepszego rozwijania się pod względem fizycznym, umysłowym, emocjonalnym oraz społecznym (ponieważ zamiast całodobowego towarzystwa członków rodziny są one w środowisku rówieśników). Przedszkola mogą wyrównać ewentualne braki w wyżej wymienionych zakresach. Bez wątpienia to jest najlepsze, co rodzice mogą zrobić dla swoich maleństw, zwłaszcza że dla nich też to bardzo dobre rozwiązanie, gdyż mogą ze spokojem zająć się swoją pracą zawodową. Co więcej dziecko, które ukończyło piąty lub szósty rok życia musi już rozpocząć naukę w przedszkolu, młodsze jeszcze mogą zostać w domu –zgodnie z treścią ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 roku. Oznacza to, że zapisanie dziecka do przedszkola nie jest obowiązkiem jego rodziców. Niestety w wielu małych miasteczkach w Polsce bądź na wsiach nie ma przedszkoli ze względu na zbyt małą liczbę dzieci, które mogłyby tam uczestniczyć. Jakie w takim razie mają możliwości dzieci, które są mieszkańcami tych miejsc? Zgodnie z prawem muszą tam być zorganizowanie oddziały przedszkolne (najczęściej w szkołach podstawowych), punkty przedszkolne i zespoły przedszkolne.

Największa zaleta Internetu

Dydaktyczny proces nauczania za pośrednictwem Internetu oraz oprogramowania komputerowego jest określany pojęciem e-learning. Dzięki temu zjawisku studenci którzy z różnych przyczyn nie mogą pojawić się na salach wykładowych mają możliwość ukończenia studiów, roku, kursu i tym podobne. E-learning może być również wykorzystany jako uzupełnienie tradycyjnego sposobu nauczania, są to sytuacje w których nauczyciel posługuje się Internetem w celu przekazania wiedzy, bądź studenci poszukują informacji w Internecie w ramach swoich obowiązków. W tej chwili możliwości, jakie daje e-learning są nieporównywalnie większe niż jeszcze trzydzieści lat temu. Internet ma właściwie nieograniczony zasób informacji, oprogramowanie również jest zdecydowanie bogatsze niż było w czasach dawnych kursów komputerowych. E-learning jest formą elastycznego nauczania, co oznacza, że zarówno wykładowca jak i uczniowie przystępują do procesu nauki w dowolnym dla siebie wymiarze czasowym. Ponadto uczniowie mają ułatwiony sposób do komunikowania się z sobą nawzajem. Każdy może się tam uczyć we własnym tempie, nie ma poczucia presji czasu, co więcej nieśmiałość w Internecie jak wiadomo jest dużo mniejsza, w związku z czym łatwiej znaleźć nowych przyjaciół w środowisku osób, które również korzystają z danego kursu nauczania. W przypadku e-learningu lektor ma możliwość dokładnego przyjrzenia się postępom wszystkich uczniów, co jest niemożliwe w tradycyjnych warunkach.

Kilometry nie są przeszkodą

Wszelkie formy przekazywania wiedzy w sytuacji, gdzie osoba przekazująca udziela informacji swoim uczniom znajdującym się w odległości przestrzennej nazywa stanowią kształcenie na odległość. Zdarzają się również takie przypadki, gdzie odległość nie jest mierzona w kilometrach, ale w czasie, jednak takie sytuacje zdarzają się stosunkowo rzadko. Nauczyciel prowadzi dany proces kształcenia w sposób nieprzerywalny (ciągły) oraz pośredni, co oznacza że nie ma on bezpośredniego kontaktu z uczniem („oko w oko”). Musi się on posługiwać różnego rodzaju pomocami, za pomocą których będzie mógł skutecznie udzielić wszelkich istotnych informacji swoim słuchaczom. Bez wątpienia nauczanie w systemie zdalnym pokonuje różnego rodzaju bariery, między innymi barierę miejsca zamieszkania (które nie rzadko blokuje możliwość uzyskania wysokiego wykształcenia osobom mieszkającym w małych miasteczkach oraz wsiach) bądź konkretne godziny prowadzenia zajęć w ramach studiów stacjonarnych –nierzadko studenci są zmuszeni do zrezygnowania z nauki ze względu na pracę bądź inne okoliczności warunkujące brak możliwości stawienia się na konkretnych zajęciach. Nauczyciele którzy przekazują swoją wiedzę w systemie zdalnym posługują się najczęściej techniką elektroniczną, za pośrednictwem której mają werbalny kontakt ze słuchaczami jak i drukowanymi materiałami zawierającymi treści nauczania, z którymi uczniowie muszą się zapoznać.

Obowiązek czy przyjemność?

Podstawową umiejętnością, które uczniowie nabywają w pierwszej klasie szkoły podstawowej jest czytanie. Należy zwrócić uwagę na fakt, że dwie pozostałe bardzo ważne czynności, takie jak pisanie oraz liczenie na czytaniu się opierają. Czytanie umożliwia człowiekowi nabycie wiedzy za pomocą tekstu napisanego. Ponadto czytanie jest niezbędne w procesie komunikacji międzyludzkiej drogą internetową bądź telefoniczną. Zjawisko, jakim jest czytanie tekstu pisanego jest analizowane ze strony zarówno lingwistycznej, jak i pedagogicznej oraz psychologicznej. Pierwsze założenia zwracają uwagę na jakoś wypowiadanych słów w wyniku czytania konkretnego tekstu. Jeżeli ktoś czytając mówi płynie (jak w czasie zwykłej rozmowy) według lingwistów czyta prawidłowo. Jednak psycholodzy i pedagodzy zwracają dużo większą uwagę na rozumienie czytanej treści. Patrząc na czytanie przez pryzmat tych nauk zwracamy uwagę na to, jak szybko czytelnik rozumie przeczytaną wiadomość oraz jak długo utrzymuje on ją w swojej pamięci. Właśnie dlatego nauka czytania dzieli się na trzy etapy: techniczny (odtwarzanie przeczytanie dźwięków), semantyczny (dosłowne rozumienie zapisanego tekstu) oraz krytyczno-twórczy (chodzi o interpretację tekstu, zrozumienia jego symboliki oraz wydanie oceny). Nie możemy mieć wątpliwości, że czytanie jest niezbędne w celu pozyskania wiedzy teoretycznej z jakiegokolwiek zakresu, zwłaszcza w dzisiejszych czasach, gdy większość informacji znajduje się w Internecie.

Uczyć – ale jak?

Metody nauczania są to działania oraz czynności podejmowane przez nauczyciela, których celem jest przekazanie uczniom wiedzy oraz umiejętności z konkretnej dziedziny. Dzięki odpowiednio dobranym sposobom uczniowie mogą stosować przedstawioną im wiedzę w praktyce, ponadto ich zdolności oraz zainteresowania są systematycznie rozwijanie. Aby prawidłowo dobrać metody należy zwrócić uwagę na takie czynniki charakterystyczne grupy docelowej, jak wiek uczniów, treści które mają im zostać przekazane, cele danej pracy dydaktycznej, zadania procesu wychowawczego (jeżeli dane metody mają zostać wykorzystane w środowisku szkolnym) oraz środki, jakimi nauczyciel może się posługiwać. Wszelkie metody dzielą się na przygotowanie materiału, który nauczyciel będzie przekazywał słuchaczom oraz praca z uczniami. Wyróżniamy metody podające na które składają się wykłady informacyjne, pogadanki, opowiadania, opisy, prelekcje, anegdoty, odczyty lub objaśnienia, metody problemowe które uwzględniają wykłady problemowe lub metody aktywizujące (chodzi o metody przypadków, sytuacyjne, inscenizacje, różnego rodzaju gry dydaktyczne, seminaria oraz dyskusje dydaktyczne), metody eksponujące na które składają się filmy, sztuki teatralne, ekspozycje oraz pokazy które są połączone z bezpośrednimi przeżyciami uczestników oraz metody programowe są stosowane przy użyciu komputerów, maszyn dydaktycznych bądź podręczników programowych.

Połączenie obowiązku z pasją

Bardzo dużo osób wykazuje szczególne zainteresowanie muzyką w sposób nie tylko bierny (muzyki słucha praktycznie każdy), ale również czynny –poprzez granie na różnego rodzaju instrumentach muzycznych bądź przez śpiewanie samemu lub w chórach. Idealnym rozwiązaniem dla młodych ludzi, którzy przejawiają szczególne zdolności w tym kierunku jest podjęcie nauki w szkole muzycznej. Młodzi ludzie mogą chodzić do szkoły muzycznej pierwszego stopnia lub szkoły muzycznej drugiego stopnia, natomiast po ukończeniu którejś z nich mogą rozpocząć naukę na uczelniach muzycznych. Podjąć naukę w szkole muzycznej można nieodpłatnie, ponieważ istnieje bardzo dużo państwowych szkół w każdym większym mieście. Podstawową różnicą szkół muzycznych i szkół ogólnokształcących jest Ministerstwo, które zarządza systemem nauczania: nad zasadami funkcjonowania szkół muzycznych pracuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Znaczną większość szkół artystycznych w Polsce stanowią szkoły muzyczne pierwszego stopnia (ponad siedemdziesiąt procent). Lekcje organizowane w takich szkołach są prowadzone przez pedagogów, którzy posiadają wyższe wykształcenie muzyczne. Zajęcia są prowadzone w trybie zarówno grupowym (nauka gry na wybranym przez ucznia instrumencie razem z pozostałymi uczniami w klasie) oraz indywidualnym (uczeń ćwiczy jedynie w towarzystwie nauczyciela, dzięki czemu prowadzący zajęcia może skupić uwagę na jednym podopiecznym).

Gdzie można poprawić swoje kwalifikacje zawodowe?

W ostatnim czasie coraz więcej pracodawców wymaga od swoich podwładnych podniesienia kwalifikacji zawodowych. Część pracowników musi uzupełnić swoje wykształcenie poprzez podjęcie studiów podyplomowych, jednak znaczna większość musi po prostu zapisać się na odpowiedni kurs. Po zakończeniu kursu osoba, która na niego uczęszczała dostanie certyfikat, który będzie ją upoważniał do wykonywania konkretnych działań oraz czynności. Najczęściej kursy są płatne, jednak pracodawca który żąda od swojego pracownika jego podjęcie musi kurs opłacić. Kurs jest również opłacany przez Urząd Pracy, jeżeli podejmują się go osoby zarejestrowane jako bezrobotne. Podstawowym celem każdego kursu jest przekazanie uczestnikom odpowiedniej wiedzy oraz umiejętności z danego zakresu. Nie rzadko uczestnicy kursu decydują się na jego podjęcie w celu zaspokojenia własnej ciekawości bądź w celu rozszerzenia swojej wiedzy z danej dziedziny. Największą popularnością cieszą się kursy językowe organizowane w szkołach językowych. Nauka w ramach kursu lub szkolenia dzieli się na część teoretyczną oraz praktyczną: na część teoretyczną składają się wykłady bądź kontakt wykładowców z uczestnikami na odległość (drogą telefoniczną bądź internetową). Natomiast część praktyczna obejmuje różnego rodzaju ćwiczenia, zadania w terenie, warsztaty i tym podobne. Kurs może być obowiązkowym przygotowaniem przed egzaminem, jak jest w przypadku kursu na prawo jazdy.

Podstawa każdych studiów

Bez względu na to, czy studia są realizowane w systemie dziennym, zaocznym, czy są one w uczelni państwowej bądź prywatnej, czy jest to miejsce dla absolwentów szkół ponadgimnazjalnych czy uniwersytet trzeciego wieku –wszędzie podstawą przekazywania głodnym wiedzy umysłom jest wykład. Jest to najlepsza metoda przekazywania wiedzy teoretycznej przez jednego wykładowcę bądź grupę osób większej ilości słuchaczy. Odbywa się on w milczeniu, przy czym studenci są zobligowani do zadawania pytań dotyczących treści wykładu po jego zakończeniu. Ze względu na obowiązującą w czasie wykładu ciszę ta metoda przekazywania informacji jest skuteczna jedynie w środowisku osób dorosłych. Słuchacze mogą robić sobie notatki w trakcie wykładu, ponadto ()jeżeli wykładowca wyrazi zgodę) mogą nagrywać słowa profesora. Wykład cieszy się tak dużą popularnością również ze względu na jego wygodną formę, którą odczuwają zarówno wykładowcy jak i studenci. Słuchacze są biednymi odbiorcami treści wykładanych przez profesora, dlatego ćwiczenia, seminaria bądź konserwatoria są często dużo bardziej stresujące (mimo, że egzamin końcowy z danego przedmiotu odbywa się w ramach wykładów). Bez wątpienia jednak wykład jest najlepszą metodą nauczania, kiedy należy wprowadzić słuchaczy w podstawowe zagadnienia z konkretnej dziedziny wiedzy. W szkołach wyższych najczęściej stosowane są cykle wykładów, które są przedstawiane regularnie w ciągu określonego czasu (najczęściej danej liczby semestrów).