//  Wiedza
 

Etyka czy religia w szkole

Teoretycznie mamy wybór, czy nasze dzieci będą w szkole uczęszczały na lekcję religii czy etyki. W praktyce jednak wygląda to trochę inaczej. Ponieważ znakomita większość uczniowskiej społeczności deklaruje chęć uczestniczenia w lekcjach religii, dyrekcja nie zatrudnia nauczyciela przedmiotu zwanego etyką. Jeżeli zatem dziecko zrezygnuje z zajęć religii, ten czas będzie musiało spędzić na świetlicy bądź w szkolnej bibliotece. A tymczasem oba te przedmioty mogą mieć istotny wpływ na rozwój młodego człowieka. Wiedza przekazywana przez katechetę bądź osobę duchowną rozbudza ciekawość dziecka, uczy go historii i etymologii wielu kulturowych faktów. Jeśli zatem poglądy nie pozwalają rodzicom na zapisanie dziecka na lekcję religii powinno ono otrzymywać taką samą porcję wiadomości tyle że wykładaną z punktu widzenia etyki. To bardzo ważne z punktu widzenia humanistycznych wartości przekazywanych dzieciom w szkołach. Religia i duchowość mają wielki wpływ na twórczość literacką, malarską i muzyczną na przełomie wieków. Dzieci poznają podczas lekcji języka polskiego, historii i sztuki dzieła inspirowane właśnie uczuciami religijnymi ich twórców. Ważne także pozostaje pytanie o rolę religii i etyki we współczesnym społeczeństwie. Nauczanie tych przedmiotów wzbudza w ucznia chęć refleksyjnej postawy wobec życia, analizowanie przypadków i wyciąganie moralnych lekcji z tego, co je spotyka.

Wychowanie do życia w rodzinie w szkole

W ramowym programie nauczania szkół państwowych pojawiają się nowe przedmioty, które mają dostosowywać edukację do potrzeb dzisiejszego świata. Na przykład od klasy piątej szkoły podstawowej w ramach zajęć nadobowiązkowych i tylko za zgodą rodziców kilkunastoletni uczniowie mogą uczestniczyć w zajęciach WDŻWR. Skrót ten oznacza przedmiot pod nazwą wychowanie do życia w rodzinie i w jego założeniach jest omawianie z uczniami problemów związanych z zakładaniem i codziennym funkcjonowaniem rodziny. W ramach lekcji poruszanych jest wiele tematów, które od lat budzą żywe emocje pośród polityków, etyków i moralistów a także osób duchownych. Mówi się tu o świadomym rodzicielstwie, przekazuje podstawowe informacje na temat życia seksualnego człowieka. Poruszane są kwestie wartości rodziny oraz wartości życia człowieka w fazie prenatalnej. Jeżeli rodzice uczniów szkół podstawowych nie życzą sobie, aby ich dziecko otrzymywało wiedzę z tego zakresu w szkole muszą wyrazić swoją wole na piśmie. Taki pisemny sprzeciw zostaje następnie złożony u dyrektora szkoły. Natomiast jeśli chodzi o pełnoletnich uczniów szkół średnich i zawodowych, to mogą oni sami złożyć stosowne pismo w tej sprawie w dyrekcji szkoły. Podręczniki używane podczas lekcji wychowania do życia w rodzinie podlegają dopuszczeniu przez Ministerstwo edukacji Narodowej. W tej chwili nauczyciele tego przedmiotu mogą korzystać z trzech tytułów.

Sztuka jako przedmiot nauczania

Tradycyjnie w polskich szkołach rozwijano talenty artystyczne dzieci w ramach dwóch przedmiotów: muzyka i plastyka. Obecnie obowiązujący ramowy plan nauczania zakłada nauczanie tych dwóch przedmiotów w ramach jednej lekcji pod nazwą sztuka. Wprowadzenie tego nowego przedmiotu zamiast dwóch, do których byliśmy przyzwyczajeni wzbudziło wiele kontrowersji zarówno wśród nauczycieli jak i uczniów. Pierwszy pojawił się problem odpowiednich kwalifikacji nauczyciela do nauczania tych tak odmiennych dziedzin sztuki, Przecież absolwent Akademii Muzycznej posiadający kwalifikacje pedagogiczne nie może zastąpić nauczyciela, który legitymuje się na przykład dyplomem Akademii sztuk Pięknych. Okazało się, że stworzenie tego nowego przedmiotu wymagało utworzenia nowych kierunków na uczelniach pedagogicznych, które przygotowywały by przyszłą kadrę nauczycielską do nauczania przedmiotu sztuka. Pojawienie się nowego przedmiotu ujawniło także niezadowolenie wśród uzdolnionej artystycznie młodzieży, która została pozbawiona dotychczasowego czasu na rozwijanie swoich umiejętności. Czy jeszcze kiedykolwiek będzie możliwy powrót do obu przedmiotów plastyki i muzyki? Wydaje się to raczej mało prawdopodobne, zważywszy na fakt, ze w szkołach działają liczne kółka zainteresowań, w trakcie których młodzież może ćwiczyć swoje artystyczne zapały. Szczególnie zdolni zaś mają do swojej dyspozycji państwowe szkoły muzyczne oraz specjalne klasy plastyczne wydzielone w ramach liceów.

Zdolności manualne na lekcjach techniki

Już w czwartej klasie szkoły podstawowej uczniowie mają okazję rozwijać swoje zdolności manualne podczas zajęć technicznych. Co prawda we wcześniejszych klasach nauczanie zintegrowane także zawierało pewną ilość godzin lekcyjnych poświęconych na wykonywanie różnego rodzaju prac plastycznych. Jednak trzeba przyznać, że w starszych klasach technika stara się przybliżyć uczniom zagadnienia związane z przemysłem i inżynierią. Zamiast wykonywać proste prace techniczne uczniowie zapoznają się z zasadami działania wielu urządzeń i maszyn. I tu znowu kolejne dziedziny wiedzy zazębiają się. Bo żeby zrozumieć na przykład działanie maszyny parowej lub młota pneumatycznego potrzebne będzie zrozumienie zachodzących tu zjawisk fizycznych a nawet chemicznych. W ramach zajęć technicznych uczniowie mogą także odbywać wycieczki edukacyjne do pobliskich zakładów pracy, aby w praktyce zobaczyć jak wygląda nowoczesna produkcja, często w pełni zautomatyzowana. Nauka techniki to może być także wprowadzenie do zawodu takiego jak ślusarz, czy stolarz. Może się zdarzyć, że nawet na tak wczesnym etapie edukacji młodzi ludzie odkryją w sobie talenty w tych dziedzinach. Zdolności manualne i precyzja ruchów to cechy przydatne na przyszłych stanowiskach pracy związanych z obróbką metali lub drewna. Nauczycielami zajęć technicznych mogą zostać absolwenci kierunków technicznych posiadający odpowiednie uprawnienia pedagogiczne.

Wychowanie fizyczne jest bardzo ważne

W zdrowym ciele zdrowy duch-zwykli mawiać nasi przodkowie. O maksymie tej nie zapomnieli twórcy nowoczesnych systemów edukacji przewidując w jej ramach czas poświęcony na rozwój zdolności ruchowych uczniów. Wychowanie fizyczne ważne było również w czasach starożytnych, a w Polsce jego podwaliny sięgają czasów powstania Komisji Edukacji Narodowej w epoce odrodzenia. Obecnie ruchowi wychowania fizycznego na całym świecie patronuje UNESCO. Wychowanie fizyczne ma dwa podstawowe cele. Pierwszy z nich to ukształtowanie sportowego charakteru młodego człowieka, jego umiejętności rywalizacji fair play. Drugie to rozwój mięśni i zdolności fizycznych ciała po to by przystosować je do osiągania dobrych wyników w określonej dyscyplinie. Rozwinięte ruchowo dzieci mogą zostać skierowane do klas sportowych w obrębie szkól podstawowych i gimnazjów. Po ukończeniu takich klas, w których najczęściej trenuje się konkretne dyscypliny sportu uczniowie mogą zostać zawodowymi sportowcami zatrudnianymi przez kluby lub kontynuować naukę na jednej z sześciu Uczelni Wychowania Fizycznego w Polsce. Absolwenci tych uczelni to obecna i przyszła kadra olimpijska, trenerzy klubów piłkarskich i nie tylko. Przy obecnej modzie na fitness mogą pracować jako instruktorzy lub nauczyciele wychowania fizycznego na wszystkich poziomach nauczania. Często studenci uczelni wychowania fizycznego wybierają kierunki pokrewne takie jak fizjoterapia lub obsługa ruchu turystycznego.

Informatyka we współczesnym świecie

Postęp komputeryzacji i informatyzacji naszego społeczeństwa jest faktem oczywistym. Należy dodać że procesy te nie mają charakteru zamkniętego i wciąż obserwowany jest dynamiczny ich rozwój. Trudno znaleźć dziedzinę życia, w której nie ma w tej chwili ingerencji cybernetycznej. Dlatego tak ważne jest oswajanie dzieci z rzeczywistością cyfrową on najmłodszych lat. Idąc z duchem czasu obowiązujący program ramowy w szkołach podstawowych zakłada naukę informatyki od pierwszej klasy. Dzieci przyswajają wiedzę dotyczącą budowy i funkcjonowania komputerów, a także wykonują początkowo proste ćwiczenia praktyczne w stosownym oprogramowaniu. Nauka informatyki kontynuowana jest przez gimnazjum, szkołę średnią, a także w trakcie studiów. Nie jesteśmy już dzisiaj bowiem w stanie oddzielić komputerów od życia. Informatyka zaliczana jest do nauk ścisłych i aby odnieść w niej sukces na pewno trzeba wykazywać pewne zdolności matematyczne. Uczniowie zainteresowani informatyką mogą wybrać studia na politechnice na wielu kierunkach związanych z rozwojem sieci, multimediami, projektowaniem i programowaniem. Ukończenie studiów informatycznych daje nieograniczone możliwości rozwoju przyszłej kariery zawodowej. Wiele międzynarodowych koncernów informatycznych z otwartymi ramionami czeka na zdolnych absolwentów. Nie trzeba dodawać, ze zawód informatyka jest obecnie jednym z najlepiej opłacanych wśród różnego rodzaju specjalistów.

Nauka historii w szkole

Skupieni na tym co tu i teraz często nie doceniamy wiedzy historycznej. Historia zajmuje się badaniem przeszłych dziejów i ich opisywaniem. Nie raz może się okazać, że stare przysłowie o tym, że historia kołem się toczy jest prawdziwe i chociażby dlatego warto studiować historię. Historyk pracuje w oparciu o świadectw, jakie pozostały z minionych czasów do teraźniejszości. Nauka ta dzieli nasze dzieje na wyraźne okresy od Starożytności, przez Średniowiecze, Renesans, Barok, Oświecenie i kilka innych aż do czasów współczesnych. Wnikliwe badania i zainteresowanie dziejami wielu narodów mogą wpłynąć na lepsze zrozumienie panujących warunków geopolitycznych na świecie. Uczniowie lubiący lekcje historii, którzy umieją w szybkim czasie przyswoić sobie wiele informacji, a przy tym łatwo zapamiętują daty i czasem obco brzmiące nazwiska i nazwy własne miejsc a przy tym nie stronią od lektur, będą mogli w dorosłym życiu wykorzystać swoją wiedzę w takich zawodach jak dziennikarz, nauczyciel czy prawnik. Nauka historii zaczyna się w szkole podstawowej od klasy czwartej, kontynuowana jest w gimnazjum po czym w szkole ponadgimnazjalnej tylko na wybranych profilach. W Polsce podnosi się wciąż dyskusję nad zwiększeniem liczby godzin lekcji historii, bo często nie wystarcza nauczycielom czasu na przedstawienie historii współczesnej, tak istotnej dla zastanego porządku politycznego w Polsce i na świecie.

Drugi język obcy obowiązkowy czy nie

Obecnie w polskich szkołach panuje pewna dowolność dotycząca nauczania drugiego języka obcego. Zgodnie z nową podstawą programową nauka jednego nowożytnego języka obcego jest obowiązkowa od pierwszej klasy szkoły podstawowej. Niektóre dzieci mają szanse spotkać się z językiem obcym już w przedszkolu na opłacanych przez rodziców zajęciach dodatkowych. Niektóre szkoły podstawowe oferują swoim uczniom naukę drugiego języka obcego, choć przedmiotem obowiązkowym jest on dopiero w gimnazjum. Przy czym należy pamiętać, ze przynajmniej jeden język obcy powinien być nauczany na wszystkich etapach edukacji od klasy pierwszej do matury. Na egzaminie maturalnym uczeń sam zdecyduje, który z języków wybierze, czy ten. Którego uczy się od pierwszej klasy czy drugi język obcy, którego naukę rozpoczął dopiero w gimnazjum. Od niego tez zależy czy wybierze egzamin w stopniu podstawowym czy rozszerzonym. Coraz bardziej popularne są w Polsce szkoły dwujęzyczne, lub wydzielone klasy dwujęzyczne w obrębie szkoły. Poprzez naukę innych przedmiotów wykładanych w języku obcym, uczniowie lepiej przyswajają jego strukturę i posługują się nim w sposób bardziej naturalny. Szybciej budują prawidłowe zdania i są w stanie swobodnie się wypowiadać. Pamiętajmy o wielu polskich uczniach, którzy trafiają do zagranicznych szkół, wraz z wyjeżdżającymi za pracą rodzicami. Po ewentualny powrocie będą musiały kontynuować naukę w polskich szkołach.

Język angielski to podstawa

Trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie w dzisiejszym świecie bez znajomości przynajmniej kilku zwrotów i słów w języku angielskim. Jeśli natomiast weźmiemy pod uwagę życie zawodowe, to język angielski staje się koniecznością chociażby w związku z używaniem komputera, którego oprogramowanie często jest w tym języku. Dzieci powinny mieć natomiast dodatkową motywację do nauki związaną najczęściej z ich hobby. Młodzi ludzie lubiący muzykę współczesną nieraz muszą się zmierzyć z tekstami piosenek po angielsku, miłośnicy gier komputerowych natomiast obsługują angielskojęzyczne menu. Poza tym częste podróże zagraniczne chociażby na wakacje, albo popularne wymiany szkolne dodatkowo motywują do poznawania tego języka. Mimo oczywistych korzyści wciąż jednak uczniowie mają trudności z przyswajaniem zasad gramatycznych i ortograficznych. Mimo pozornej łatwości i nieskomplikowanych zasad budowania zdań, angielski pozostaje przedmiotem trudnym do opanowania. Szczególnie ze względu na zawiłe zasady pisowni, które wymagają od uczniów dużej pracy pamięciowej, co dodatkowo w czasach gdy mamy wiele przypadków dysleksji i dysortografii nie jest zadaniem prostym. Z pomocą mogą tu przyjść elektroniczne słowniczki i edytory tekstu, które są w stanie wychwycić błąd w ułamku sekundy i dać o tym znać tworzącemu tekst uczniowi. Warto zachęcać dzieci do przyłożenia się do nauki, gdyż język obcy jest przedmiotem obowiązkowym na egzaminie maturalnym. Będzie również jednym z przedmiotów podczas kontynuowania nauki na uczelni wyższej.

Zawsze warto uczyć się polskiego

Choć językiem polskim posługujemy się od kołyski, to nie znaczy wcale że nie musimy doskonalić naszych umiejętności w tej dziedzinie. Wprost przeciwnie, aby używać języka w jego różnych rejestrach, czytać teksty ze zrozumieniem lub pisać bezbłędnie musimy przejść wieloletnie kształcenie w toku edukacji ogólnej. W pierwszy klasach szkoły podstawowej dzieci przyswajają zasady pisowni, ortografii języka polskiego. Poznają tez budowę zdania i funkcje poszczególnych części mowy. Uczą się także składnie formułować myśli w postaci ustnych wypowiedzi. W starszych klasach dzieci więcej pracują ze słowem pisanym. Wprowadzone zostają listy lektur w poszczególnych klasach, które mają na celu wprowadzenie młodych ludzi w zagadnienia humanistyczne. Dzieci uczą się dyskutować na różne tematy, a także wypowiadać pisemnie. Są w stanie budować rozbudowane refleksje. Dalsza nauka jest już wyborem samego ucznia. Od niego zależy czy wybierze liceum o profilu humanistycznym czy technikum, gdzie nauczanie języka polskiego okrojone jest do niezbędnego minimum potrzebnego do zdania egzaminu maturalnego. Należy pamiętać, że język polski jest przedmiotem obowiązkowym na maturze. Muszą go zdawać nawet osoby z silną dysleksją i dysortografią, choć dla nich przewidziane są specjalne warunki egzaminu. Również w dorosłym życiu niejednokrotnie będzie nam potrzebny. Nawet jeśli nie planujemy kariery dziennikarza, pisarza czy polonisty.